وجود ذهنی چیست؟

نزد حکیمان معروف است که ماهیاتی که در خارج وجود دارند و منشاء آثار خارجی هستند وجود دیگری نیز دارند که در آن وجود آن آثار خارجی را ندارند و آثاری غیر از آن آثار دارند. و این همان است که ما آن را وجود ذهنی می نامیم . ( همان چیزی است که علم ما به ماهیات اشیاء را تشکیل میدهد. )

دلیل اوّل بر وجود ذهنی: ما اموری را که در خارج تحقق دارند بر وصف کلّیت و صرافت درک کرده و بر آنها حکم به کلیّت و صرافت می کنیم و آنچه به صورت کلی تصور کرده ایم به یک موجودی موجود میباشد ولی در خارج نیست زیرا هرآنچه در خارج است مشخص و آمیخته با عوارض میباشد؛ بنابراین در ظرفی به نام ذهن  موجودند که دارای آثار و عوارض خارجی نمی باشد.

دلیل دوّم بر وجود ذهنی: امور عدمی که در خارج وجود ندارند تصور میشوند و در نزد ما دارای نوعی ثبوت و تحقق هستند ( به دلیل آنکه متصف به یک سری احکام وجودی وثبوتی میشنود مانند تمیزشان از غیر) و چون این امور عدمی در خارج معدومند ثبوتشان نمیتواند ثبوت خارجی باشد پس ثبوت آنها در ذهن است.

اشکال: این دو دلیل اخص از مدعا هستند و تنها ثابت میکنند که سه دسته از مفاهیم دارای وجود ذهنی هستند: مفاهیم کلی، مفاهیم صرف و مفاهیم عدمی.

جواب: اگر بپذیریم دسته ای از علوم دارای وجود ذهنی هستند ناچار باید پذیرفت که دیگر علوم و ادراکات نیز دارای وجود ذهنی هستند زیرا تمام علوم از یک سنخ هستند.

چاپایمیل