قياس جاری در مورد اعتباريات قياس جدلی است

قياس جاري در مورد اعتباريات همان «جدل» است که مقدمات آن از قضاياي مشهور و مسلم فراهم مي‌گردد. (قضاياي مشهور قضايايي را گويند که آراء عقلاء برآن تطابق دارد، و واقعيتي جز تطازق آرا عقلا ندارد و علت مشهور بودن آن‌ها نيز در حقيقت همين تطابق آراء عقلاء است. البته منشا توافق آراء عقلاء بر اين گونه از قضايا يا حفظ نظام و بقاء نوع است و يا ضمير اخلاقي و فطرت سليم انساني و يا اموري ديگر.[1] و قضاياي مسلم قضايايي است که طرفين گفت و گو بنابر پذيرش آن نهاده‌اند اگرچه در واقع کاذب و دروغ باشد.)
از ميان قضاياي اعتباري آنهايي که آثاري متناسب با اهداف و اغراض [فرد و جامعه] داشته باشد مورد قبول و پذيرش است و آنهايي که بيهوده بوده و آثاري بر آنها مترتب نمي‌گردد مردود و باطل مي‌باشد.
 

[1] - قضاياي مشهور داراي اصطلاح ديگري نيز هست که اعم از اصطلاح فوق مي‌باشد و آن عبارت است از مطلق قضايايي که نزد مردم شهرت دارد اگرچه سبب اشتهار آنها بداهت آنها بوده باشد. در اينجا مقصود از مشهورات همان مشهورات بالمعني الاخص است.

چاپایمیل