‏برهان قاعده «الواحد»‏

علت نفس وجودي است که، با قطع نظر از هر چيز، معلول از آن بوجود مي آيد زیرا مبدأ و اصلي که وجود معلول از آن نشأت مي گيرد، و از آن صدور مي يابد، همان وجود علت است، که نفس ذات و هويت علت را تشکيل مي‌دهد.
و از طرفي بايد ميان علت و معلول سنخيت ذاتي برقرار باشد، و همين سنخيت ذاتي ميان علت و معلول خاص، صدور معلول معين از يک علت موجب مي گردد، و اگر در عليت سنخيت ميان علت و معلول لازم و معتبر نبود، هر چيز مي توانست علت براي هر چيز واقع شود، و هر شيء مي توانست معلول هر شيء باشد.
اگر علت واحدي که تنها داراي يک حيثيت ذاتي مي‌باشد، معلولهاي کثير و متبايني صادر گردد که داراي يک جهت واحد نبوده، و حيثيت جامعي ميان آنها يافت نمي شود، در اين صورت بايد در ذات علت حيثيات مباين و مغاير با هم وجود داشته باشد، تا ميان آن علت و هر يکاز معلولها بتواند سنخيت برقرار شود، در حالي که علت، بنابرفرض، بسيط و داراي يک حيثيت واحد مي‌باشد. اين خلف فرض است. بنابراين، از علت واحد جز معلول واحد صادر نمي گردد.

چاپایمیل