‏غايتهاي هريک از مبادي فعل اختياري‏

قوه عامله يک مبدأ طبيعي است، که هيچ شعور و آگاهي نسبت به فعل خود ندارد؛ و همچون ديگر فاعلهاي طبيعي، عبارت است از «آنچه حرکت بدان پايان مي يابد.».
و اما دو مبدأ ديگر، يعني مبدأ شوقي و صورت علمي، گاهي غايتشان همان غايت قوة عامله است، يعني «آنچه حرکت بدان پايان مي يايد»؛ و دراين صورت غايت مادي سه گانه فعل، يکي خواهد بود؛ (مانند کسي که در خيال خود، قرار گرفتن در جايي ديگر غير از جايگاه فعلي خويش را تصوير مي کند، و سپس بدان مايل و مشتاق مي گردد، و سرانجام به سوي آن رهسپار گشته، و در آن استقرار مي يابد) و گاهي نيز غايت آن دو مبدأ با غايت قوة عامله مغاير مي‌باشد. (مانند کسي که جايگاه ديگري غير از جايگاه فعلي خود را تصور مي کند، و آنگاه به سوي آن حرکت مي کند، اما نه براي قرار گرفتن در آن مکان، بلکه براي ديدار با دوست خود).

چاپایمیل