نحوه ترکيب ميان ماده و صورت‏

ترکيب ميان ماده و صورت، ترکيب انضمامي نيست، بلکه ترکيب اتحادي است. پس چنين نيست که ماده و صورت در خارج دو شيء باوجود باشند که به يکديگر ضميمه گشته و از انضمام آنها به يکديگر شيئ ثالثي پديدآمده باشد؛ بلکه آنها با يکديگر متحد بوده، و موجود به يک وجود مي باشند.
دو دليل براي اثبات اين مدعا:
دليل نخست: اجتماع ماده با صورت، از قبيل اجتماع يک امر مبهم، با امري است که علاوه بر آنکه خودش متحصل است و به غير خود نيز تحصّل ميدهد؛ و اجتماع آن دو با يکديگر از انواع اجتماع قوه بافعل مي باشد؛ و اجتماع امري که ابهام محض بوده، و هيچ تعيني از خود ندارد، و نيز قوة صرف بوده، و هيچ فعليتي از خود ندارد، با چيزي که تحصّل دهندة به غير، و داراي فعليت است، جز در پرتوي اتحاد آنها با يکديگر امکان پذير نيست.
دليل دوم: اگر ترکيب ميان ماده و صورت ترکيب اتحادي نباشد، ترکيب آنها حقيقي نبوده، و از مجموع آنها يک نوع جديد، با آثار ويژة خود، بدست نخواهد آمد. درحاليکه ترکيب ميان آنها يک ترکيب حقيقي است، و از اجتماع آنها يک نوع جديد بوجود مي آيد، که داراي آثارخاصي است، که غير ازآثار تک تک اجزاء و نيز غير از مجموع آثاراجزاء مي باشد.

چاپایمیل