‏بحثی درباره قوه به معنای مبدأ فعل‏

همانگونه که قوه بر مبدأ قبول و پذيرش يعني هيولا که قوه محض است مبدأ همه انفعالات مي‌باشد، اطلاق مي‌گردد، همچنين بر مبدأ فعل و اثرگذاري نيز اطلاق مي‌شود، بويژه اگر مبدأ فعل قوي و شديدباشد؛ (چنانکه مبادي آثار طبيعي «قواي طبيعي»، و مبادي آثار نفساني، مانند ديدن، شنيدن و تخيّل، «قواي نفساني» ناميده مي‌شوند).
قوة فاعلي ياد شده اگر همراه با علم و اراده باشد، «قدرت حيوان» ناميده مي‌شود. قدرت حيوان علت فاعلي اي است که تماميت آن، به گونه‌اي که صدور فعل از آن واجب و ضروري گردد، منوط بر اموري بيرون از آن مي‌باشد؛ مانند: حضور ماده اي که از آن منفعل گردد، برقرار شدن وضع مناسب براي فعل، صلاحيت ابزار کار و مانند آن. پس هرگاه همه اين شرايط جمع شود، علت تام مي‌گردد و صدور فعل از فاعل وجوب مي‌يابد.
(مثلاً نويسنده که علت فاعلي نوشتن است، در صورتي فاعليتش براي نوشتن تامّ مي‌شود که کاغذي در برابر وي، و قلم مناسبي در دستش باشد، و نسبت مکاني خاصي ميان دست و قلم وکاغذ برقرار شود. در اين صورت اگر ارادة نوشتن کند، لزوماً نوشتن تحقق خواهد يافت).

چاپایمیل