اندراج مبحث خداشناسی در فلسفه اولي

در اينکه آيا مباحث مربوط به واجب تعالي (الهيات) داخل در فلسفه اولي است، و بخشي از آن محسوب مي‌شود، يا آنکه علم مستقلي را تشکيل مي‌دهد، و جزء فلسفه اولي بشمار نمي‌رود، ميان فلاسفه اختلاف وجود دارد.[1] (به نظر علامه طباطبایی- قدس سره- اين مباحث در فلسفه اولي مندرج است، زيرا اين مباحث در حقيقت مسائلي است که به مرحله وجوب و امکان مربوط مي‌باشد. توضيح اينکه: در مرحله وجوب و امکان در واقع از تقسيم موجود به واجب و ممکن سخن مي‌رود؛ و صحت تقسيم منوط به اثبات وجود اقسام آن است. پس در آن مرحله بايد وجود واجب اثبات شود. و از طرف ديگر، همانگونه که بحث از خواص و احکام «ممکن» از مباحث آن مرحله بشمار مي‌رود، سخن از خواص و احکام «واجب» تعالي نيز در مسائل آن مرحله مندرج مي‌گردد. بنابراين، همه مطالب مربوط به «واجب» تعالي در فلسفه اولي داخل مي‌باشد.
اما در عين حال که مباحث مربوط به واجب تعالي در واقع مربوط به مرحله وجوب و امکان است، حکما به لحاظ اهميت اين مباحث و شرافت موضوع آن، بخش مستقلي را به آن اختصاص داده‌اند.)
 

[1] - از ظاهر کلام صدرالمتالهين (ره) در اسفار- در مقدمه سفر سوم که آغاز بحث الهيات است- چنين استفاده مي‌َود که بحث الهيات، علم مستقلي است، و جداي از فلسفه اولي مي‌باشد، آنجا که مي‌فرمايد: «فهذا شروع في طول آخر من الحکمه و المعرفه، و هو تجريد النظر الي ذوات الموجودات وتحقيق وجود المفارقات و الالهيات، المسمي بمعرفه الربوبيه و الحکمه الالهيه … و هو مشتمل علي علمين شريفين: احد هما العلم بالمبدا، و ثانيهما العلم بالمعاد». (ج 6، ص 3 و 8).

چاپایمیل