معلم و معلمی ..

بزرگ ترین معلم جهان بشریت حضرت رسول خاتم صلی الله علیه وآله به این ویژگی خود افتخار می کرد. آن بزرگوار زمانی که با دو گروه در مسجد مواجه شد که گروه اول عبادت می کردند و گروه دوم به آموزش علم مشغول بودند، گروه دوم را که در محضر استادی علم می آموختند، افضل دانست و فرمود: "اِنَّمَا بُعِثْتُ مَعَلِّماً همانا که من به عنوان معلم مبعوث شده ام."

آن حضرت چنان برای معلمان و مقام ارجمند آنان ارزش قائل بود که در دعاهایش می فرمود: "اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُعَلِّمِینَ وَاَطِلْ اَعْمارَهُمْ وَبارِکْ لَهُمْ فی کَسْبِهِمْ؛ خداوندا! معلمان را بیامرز و عمر طولانی به آنان عطا فرما و کسب و کارشان را مبارک گردان!"

معلمی از خصوصیات انبیا و از صفات محبوب آنان می باشد. در مقام پاسداشت از تلاشهای معلمان سخنی بالاتر و زیباتر از کلام مولای متقیان، حضرت علی علیه السلام نمی توان یافت که فرمود: "مَنْ عَلَّمَنی حَرْفاً فَقَدْ صَیَّرَنی عَبْداً؛ کسی که به من یک حرف بیاموزد، مرا بنده خود کرده است." البته این شرافت و فضیلت برای معلم، زمانی ارزشمند است که بتواند این موهبت الهی را در وجود خود محقق سازد و با تمام وجود در جهت کمال جامعه به آموزش بپردازد.

ابن شهرآشوب در حالات امام حسین علیه السلام می نویسد:در مدینه معلمی به نام عبد الرحمن سلمی به یکی از فرزندان امام حسین علیه السلام سوره حمد را آموخت. هنگامی که فرزند گرامی حضرت آن را در نزد وی قرائت کرد، امام بسیار خوشحال شد و معلم را دعوت کرد و به عنوان تقدیر و تشکر هزار دینار و هزار حلّه به او پاداش داد. وقتی امام حسین علیه السلام به خاطر این پاداش زیاد، مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "وَاَیْنَ یَقَعُ هذا مِنْ عَطائِهِ یَعْنِی تَعْلِیمِهِ؛ این پاداش من کجا و عطای او، یعنی آموزش سوره حمد کجا!" آن گاه امام حسین علیه السلام این ابیات را یادآور شد که:

اِذا جادَتِ الدُّنْیا عَلَیْکَ فَجُدْ بِها
عَلَی النَّاسِ طُرّاً قَبْلَ اَنْ تَتَفَلَّتْ
فَلَا الْجُودُ یُفْنیها اِذا هِیَ اَقْبَلَتْ
وَلاَالْبُخْلُ یُبْقیها اِذا ما تَوَلَّتْ
یعنی زمانی که دنیا چیزی بر تو ببخشد، تو نیز دست عطایت را بر همه مردم بگشا، قبل از آنکه از دست تو برود! نه بخشش آن را از بین می برد، اگر به تو رو آرد و نه بخل آن را نگه می دارد، اگر دنیا به آن پشت کند.

مام صادق علیه السلام در ضمن گفتاری دلنشین فرمود: حواریون در محضرت عیسی علیه السلام گرد آمدند و عرضه داشتند: "یا مُعَلِّمَ الْخَیْرِ اَرْشِدْنا؛ ای آموزگار نیکیها! ما را آموزش بده تا رشد یابیم!" حضرت عیسی علیه السلام نیز فرمود: "اِنَّ مُوسی کَلیمَ اللَّهِ علیه السلام اَمَرَکُمْ اَنْ لا تَحْلِفُوا بِاللَّهِ تَبارَکَ وَتَعالی کاذِبینَ وَاَنَا آمُرُکُمْ اَنْ لا تَحْلِفُوا بِاللَّهِ کاذِبینَ وَلا صادِقینَ؛ موسی کلیم اللّه به شما فرمان داد که به خداوند متعال قسم دروغ نخورید و من به شما امر می کنم که به خدا قسم نخورید، چه راست و دروغ."
در قرآن کریم داستانی قابل توجه از یک معلم و شاگرد مطرح شده است. در آنجا حضرت خضرعلیه السلام به عنوان معلم و حضرت موسی علیه السلام شاگرد اوست. قرآن در این زمینه می فرماید: "قَالَ لَهُ مُوسَی هَلْ أَتَّبِعُکَ عَلَی أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا "؛  "موسی به او گفت: آیا از تو پیروی کنم تا از آنچه به تو تعلیم داده شده و مایه رشد و صلاح است، به من بیاموزی؟"

منابع:

سنن دارمی، عبداللّه دارمی، نشر اعتدال، دمشق، ج 1، ص 99.

کشف الخفاء، اسماعیل عجلونی، بیروت، 1408 ق، ج 1، ص 48.

جامع السعادات، محمدمهدی نراقی، دار النعمان، نجف اشرف، ج 3، ص 112.

مناقب ابن شهرآشوب، محمد بن شهرآشوب مازندرانی، نشر حیدریه، نجف، 1376 ق، ج 3، ص 222.

الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1365 ش، ج 5، ص 542.

سوره کهف/66.

چاپایمیل