‏انتظار و ارزش آن‏

انتظار ظهور مهدی موعود (علیه السّلام)

 


این المنتظر لاقامة الامتوالعوج
   کجاست آنکس که انتظارش کشیده میشود که بیاید تا عیب و کجی عالم رااصلاح و به راستی و درستی بازگرداند.[1]

 


   کلمه منتظر (به فتح ظاء)‌اسم مفعول از باب افتعال است وبه معنای (انتظار کشیده شده است) یعنی دیگران انتظارش میبرند در کتاب نجم الثاقب،ص 47 از کتاب کمال الدین شیخ صدوق (ره) از حضرت امام محمدتقی ـ علیه السّلام ـ نقلشده است که فرمود:
بعد از امام حسن عسکری ـ علیه السّلام ـ پسر او قائم به حقاست که منتظر است راوی سئوال میکند، چرا او را منتظر نامیدند، امام فرمود: برایاینکه او را غیبتی است طولانی و مدت زمان آن به درازا خواهد کشید و مردم اصلاح طلبخروج و ظهور او را انتظار میکشند موعودی که تمامی ملتها منتظر ظهور او هستند برطبق مذهب شیعه تنها فرزند امام حسن عسکری ـ علیه السّلام ـ است که از دودمان رسولخدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ میباشد و نهمین فرزند سید الشهداء حسین بن علی ـعلیه السّلام ـ است.
تمامی ملتها منتظر نجات دهندهای هستند که دارای شخصیتیمقتدر و الهی که دنیا را به تمامی معنی اصلاح میکند. جنگ و خونریزی و ظلم و ستم وتبعیض را با نابودی ستمگران ریشه کن میسازد. و به جای آن عدل و داد، آزاری را درسراسر جهان برقرار میسازد.
مرزها را از میان بر میدارد، یک حکومت و یک دین ویک مرام در تمام نقاط جهان برقرار میسازد.
انتظار فرج، انتظاره ظهور امامی استکه جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد و ظلم و ستم را از پهنه گیتی ریشه کن خواهدساخت، از این رهگذر انسان را طالب و خواهان عدالت و دشمن ستم و ستمگر میسازد.
انتظار فرج با این نقش تربیتی و سازندهای که دارد طبعاً از همه عبادتهای فردیو اجتماعی برتر خواهد بود. زیرا چنین انتظاری عبارتست از ایمان استوار به امامتحضرت ولی عصر ـ علیه السّلام ـ که همه اعتقادهای اساسی را از یکتائی خدا و رسالتپیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ پیشوائی ائمه معصومین و دیگر عقائد اسلامی را دربر دارد.
بی جهت نیست که در روایات فراوانی که از رسول گرامی ـ صلّی الله علیهو آله ـ و ائمه معصومین ـ علیه السّلام ـ به ما رسیده است از انتظار فرج به عنوانبرترین عمل و بالاترین عبادت یاد شده است، و مردم را به آن توصیه نمودهاند و نیزبی جهت نیست که بسیاری از روایات از منتظرین واقعی ولی عصر ـ علیه السّلام ـ بهعنوان بهترین یار و یاور آن حضرت و کسیکه در رکاب او بخون آغشته گشته تعبیر شدهاست.
و در این قسمت از بحث به چند روایت در زمینه انتظار فرج اشاره مینماییم.
1. «
افضل العبادة انتظار الفرج».
رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـمیفرماید: برترین عبادتها، انتظار فرج است.[2]
2. «انتظروا الفرج ولا تیأسوا من روح الله فانّ احبّالاعمال الی الله عزّ و جلّ انتظار الفرج الآخذ بامرنا معنا غداً فی حظیرة القدس والمنتظر للفرج کالمتشحّط بدمه فی سبیل الله».
امیر مؤمنان علی ـ علیه السّلام ـمیفرماید:
منتظر فرج باشید و از روح خدا مأیوس نباشید که محبوبترین اعمال نزدخداوند عزوجل انتظار فرج است. کسیکه پذیرای امر ما باشد، فردا در (خطیرة القدس) باماست و کسیکه منتظر فرج باشد مانند کسی است که در راه خدا به خون آغشته گشته است.[3]
3. «من مات منکم علی هذا الامر،منتظراً له، کان کمن کان فی فسطاط القائم. انّ المیّت منکم علی هذا الامر، بمنزلةالضّارب بسیفه فی سبیل الله، المنتظر للثّانی عشر، کالشّاهر سیفه بین یدی رسول اللهیذبّ عنه».
امام صادق ـ علیه السّلام ـ میفرماید:
کسی که از شما منتظر اینامر باشد و در حال انتظار فرج بمیرد مانند کسی است که در خیمه فرماندهی حضرت قائم ـعلیه السّلام ـ باشد کسی که بر اساس این اعتقاد بمیرد مانند کسی است که در راه خداشمشیر بزند.
منتظر امام دوازدهم مانند کسی است که در رکاب پیامبر ـ صلّی اللهعلیه و آله ـ شمشیر کشیده از آن حضرت دفاع نموده است.[4]
4. «ما احسن الصبر و انتظار الفرج.
امام سمعتم قولالله تعالی:
وَ ارْتَقِبُوا إِنِّی مَعَکُمْ رَقِیبٌ. فَانْتَظِرُوا إِنِّیمَعَکُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِینَ فعلیکم بالصّبر، فانّما یجیء الفرج بعد الیأس، و قدکان الّذین قبلکم اصبر منکم».
امام رضا ـ علیه السّلام ـ میفرماید:
وه چهنیکو و پسندیده است صبر و انتظار فرج مگر نشنیدهاید کلام خدا را که در قرآنمیفرماید:
منتظر باشید که من نیز همراه شما از منتظرانم[5]
پس صبر و شکیبائی را پیشه خود سازید کهفرج بعد از یأس و نومیدی خواهد آمد و اقوامی که پیش از شما بودند از شما شکیباتربودند.[6]
5. «افضل اعمال شیعتناانتظار الفرج، من عرف هذا الامر فقد فرّج عنه بانتظاره».
امام جواد ـ علیهالسّلام ـ میفرماید:
برترین عمل شیعیان ما انتظار فرج است،‌ هر کس امر رابداند و آنرا بشناسد، خداوند با همین انتظار برای آنها فرج عطا میفرماید.[7]

 


 

[1]. فقرهای از دعای ندبه.
[2]
. نهج الفصاحه، جلد 1، ص 78.
[3]
. بحارالانوار، جلد 52، ص 123.
[4]
. منتخب الاثر، ص 485.
[5]
. هود، آیة 93، یونس، آیة 20 و 102.
[6]
. منتخب الاثر، ص 496.
[7]
. بحارالانوار، جلد 52، ص 110.


 

 

انتظار، عامل مقاومت و حرکت
موضوع انتظار حضرت مهدی موعود ـ علیه السّلام ـ وایمان به ظهور آن حضرت با سنت الهی و آنچه در کتب آسمانی ثبت شده کاملاً مطابق است.
خداوند در قرآن مجید میفرماید:
«
وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْبَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ».
شیعه وتمام مسلمانان بر اساس این عقیدة سازنده، و تحول آفرین، ایمان دارند که تاریخ درمسیر عدالت و به سوی عدالت جو میرود،‌و توقف نمیکند و زمین را بندگان صالح وشایسته خدا به ارث میبرند، و سرانجام حق همه جا حاکم و پیروز میشود، و این سنتخدا و خواست اوست که باز میفرماید:
«
وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَاسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ».
ما خواستیم که منت گذاریم بر آنانکه در زمیناستعضاف شدهاند خداوند چنین اراده کرده است که قدرت خود را از گریبان طبقة ضعیفآشکار سازد و طبقة استثمار گر قوی و غالب و ظالم را به دست آنانکه استضعاف شدهاندبکوبد و مغلوب نماید آنجا که میفرماید:
«
بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَىالْباطِلِ فَیَدْمَغُهُ، فَإِذا هُوَ زاهِقٌ»
این ایمان جز عقائد شیعه و بلکههر مسلمان است که اوضاع به هر شکل که به نفع ستمگران و فرعونیان استعباد پیشه قرارگیرد ولی عاقبت با انقلاب مستضعفان شایسته، و پرهیزکاران مجاهد نظم و عدالت حاکممیگردد. و این عقیده از نظر اجتماعی بسیار مهم، و انقلابی و مترقی است و مردم رابه کار و تلاش و نهضت و قیام و فعالیت تشویق مینماید، و از سستی و ترک وظائف وتسلیم زبونی و ذلّت شدن باز میدارد.
امیر مؤمنان علی ـ علیه السّلام ـمیفرماید:
«
لتعطفنّ علینا الدّنیا بعد شماسها عطف الضروس علی ولدها و تلا عقیبذلک، و نرید ان نمنّ علی الّذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهمالوارثین».
توضیح این سخنان امید بخش و نوید دهنده چنین است:
این دنیایی کهمانند مرکبی چموش و سرکش از سورای دادن به صاحب خود خودداری میکند و با ماناسازگاری پیشه کرده، و بر ما سخت و تنگ گرفته و حزب خدا، و اهل بیت، و خاندانرسالت و شیعیانشان را در فشار ظلم و استبداد غاصبان و مرتجعان گذارده، و آنانرا ارحقوقشان محروم ساخته و گرفتار شکنجه و زندان و قطع دست و پا و گوش و بینی و کشتهشدن نموده، بعد از این همه حتماً مانند شتر بدخو و گزندهای که به بچهاش مهربان ومایل میشود به ما تمایل خواهد کرد و رام اهل حق و شایستگان و مستضعفان خواهد شد،چون خداوند در قرآن خبر داده است که خواستش این است بر آنکسان که در زمین مورداستضعاف قرار گرفتهاند منت گذارد و آنان را امامان و پیشوایان و وارثان زمین سازد.
در آن هنگام که ابرهای مأیوس کنندة فتنههای بزرگ و تسلط غاصبان خلافت بر سرمردم و اهل حق باران بلا و ناامیدی میباریده است، میبینیم که امام علی ـ علیهالسّلام ـ با این کلمات امیدوار کننده و انتظار بخش دلهای مردم را محکم کرده و بهاین حقیقت بزرگ و وعده تخلف ناپذیر الهی مژده داده، و آنانرا به فتح و ظفری که حزبخدا و حامیان حق در پیش روی دارند نوید داده، و به استقامت و پایداری تشویق فرمودهاست.
این کلام در عین حال که خبری از آینده و غیب و پیشگوئی قاطع است، همینمسئله سنت الهی یا به تعبیر دیگر جبر تاریخ را اعلام میدارد.
بنابراین معلوممیشود که انتظار و عقیده به ظهور مهدی ـ علیه السّلام ـ فکر و اندیشه را چگونهآینده گرا میسازد و مسلمان را برای مقاومت و استقامت و پایداری و مبارزه با باطل وجهل و فساد آماده مینماید.
و این اصل انتظار است که مانند یک قوة مبقیه،طرفداران حق و عدالت و اسلام خواهان حقیقی را در برابر تمام دستگاههای فشار واستعباد و جهل و شرک و بشر پرستی و ارتجاع پایدار نگهداری میکند، و همواره برروشنی چراغ امیدواری منتظران و ثبات قدم و مقاومت آنها میافزاید و آنان را درانجام وظائف شور و شوق و نشاط میدهد.
و این اصل انتظار است که در مبارزه حق وباطل صفوف طرفداران حق را فشردهتر و مقاومتر میکند و آنها را به نصرت خدا و فتحو ظفر نوید میدهد و گوش آنها را همواره با صداهای نوید بخش قرآن آشنا میسازد کهمکرّر میفرماید:
«
قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ، فَتَرَبَّصُواإِنَّا مَعَکُمْ مُتَرَبِّصُونَ، فَانْتَظِرُوا إِنِّی مَعَکُمْ مِنَالْمُنْتَظِرِینَ».
آری این انتظار ضعف و سستی و مسامحه در انجام تکالیف ووظائف نیست و عذر کسی در ترک مبارزه مثبت یا منفی و ترک امر به معروف و نهی از منکرنمیباشد و سکوت و بی حرکتی و بی تفاوتی و تسلیم وضع موجود و یأس و نا امیدی راهرگز با آن نمیتوان توجیه کرد.
این انتظار، حرکت، نهضت، فداکاری، و طرد ارتجاعو مبارزه با بازگشت به عقب و ارتداد است.
مکتب زنده و سازنده اسلام و محمد وعلی و زهرا و حسن و حسین و زین العابدین و سائر ائمه معصومین ـ علیهم السّلام ـ واصحاب و یاران خاص آنهاست اگر نادانان یا مغرضان انتظار را به شکل دیگری تفسیرکرده، و آنرا مکتب کنار رفتهها و کنار گذاشته شدهها و بیچارهها و مأیوسان و تنبخواری دادگان و چاپلوسان و دین فروشان معرفی کنند، خود را در ردیف یهود قراردادهاند که مصداق (یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ) میباشند.

 

 

 

ارزش انتظار در اسلام
بشر در زندگی اجتماعی و فردی مرهون نعمت انتظار است واگر از انتظار بیرون رود و امیدی به آینده نداشته باشد، زندگی برایش مفهومی نخواهدداشت و بی هدف و بی مقصد میگردد.
حرکت و انتظار در کنار هم میباشند و از همجدا نمیشوند و انتظار علّت حرکت و تحرک بخش است.
آنچه مورد انتظار است، هر چهمقدستر و عالیتر باشد، انتظارش نیز ارزندهتر و مقدستر خواهد بود و ارزش مردم رااز انتظاری که دارند میتوان شناخت.
یکی انتظار میبرد، پایان سال شود ورتبهای بگیرد، و حقوقش زیاد گردد، دیگری در انتظار است سال تحصیلی تمام شود، گواهینامه تحصیلی و یا مدرکی به دست آورد و بر اساس آن وارد بازار کار و اشتغال گردد،یکی منتظر است وضعش در زندگی سر و سامان گیرد تا بتواند تشکیل خانواده دهد و همسراختیار کند و از تجرد و تنهایی رهایی یابد، دیگری منتظر است درآمدی کلان تحصیلنماید تا به رفاه بیشتری برسد یا بتواند خدمت ارزندهای به جامعه نموده باشد.
در هر حال همه اقشار منتظرند، (قُلْ کُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا) اگرانتظار در این دنیا که عالم تدریج و تدرّج و تأثیر و تأثر و فعل و انفعال و گذشتزمان است از بشر گرفته شود دیگر ادامه حیات برایش لذتی ندارد.
انتظار است کهزندگی را لذت بخش و با روح میسازد و شخص را به زندگی علاقهمند مینماید.
اسلام و انتظاراسلام که تعلیمات و هدایتهایش بر اساس فلسفههای عمیق وصحیح اجتماعی و واقعی قرار دارد، اصل انتظار و نگاه به سوی آینده را پشتوانه بقاءجامعه مسلمانان و محرک احساسات و مهیّج روح فعالیت و اقدام قرار داده است و انتظارآینده بهتر و عصر فتح و گشایش و فرج را فاضلترین اعمال شمرده است.
انتظارجامعه شیعهبر این اساس مسلمانان و به ویژه شیعه منتظر است، منتظر است ظهور آنرهبری را که قرآن و روایات معتبر وعدة ظهورش را دادهاند تا آئین توحیدی اسلام رادر شرق و غرب جهان گسترش دهد، و امت واحد و حکومت واحد و قانون واحد و نظام واحد،تمام افراد بشر را متّحد و همصدا و همقدم و بهم پیوسته سازد.
و این عقیده درطول تاریخ شیعه را در برابر صدمات و لطماتی که از ناحیه ستمگران و خلفای جور بر اووارد گردید پرورش داد و مقاوم ساخت و جامعه شیعه را از زوال و انقراض نگاه داشت، وتا امروز این فکر و این عقیده عامل بقای شیعه و پایداری و استقامت اوست.
اینانتظار، لفظ نیست، گفتن نیست، عمل است، حرکت است، نهضت و مبارزه و جهاد است، صبر وشکیبائی و مقاومت است.
نیمه شعبان عید انتظار و عید نور، و عید نهضت و آمادهشدن برای جهاد بیشتر و مقاومتهای سختتر و جشن و چراغانی آن اعلان نشاط و آگاهی وروشنی ضمیر و توجه منتظران و نمایش شادمانیها و زوال تاریکیها در جامعه جهانی اسلاماست. این جشنها و چراغانیها باید اعلان وفاداری به اسلام و تصمیم محکم به مقاومتدر برابر نقشههای ضد اسلام و ابراز علاقة به قرآن و مطالبة حقوق اسلامی و همصدائیو اتفاق و اتّحاد باشد.[1]و مامنتظران ظهور نیز که افتخار انتظار آن کعبه موعود و قبله مقصود را داریم همواره اینشرف و افتخار را خواهیم داشت که به فرمان رسول اکرم و امامان معصوم وفادار بوده درانتظار فرا رسیدن روز موعود دقیقه شماری خواهیم نمود و آرزومندیم از کسانی باشیم کهحضرت بقیة الله ـ علیه السّلام ـ در توقیع شریفش خطاب به مرحوم شیخ مفید (ره) مینویسد:
«
انّا غیر مهملین لمراعاتکم و لا ناسین لذکرکم ولو لا ذلک لاصطلمتکماللأواه و احاطت بکم الاعداء».
ما شما را رها نکرده و یادتان را از خاطرنبردهایم و اگر توجهات ما نبود بلاها بر شماها فرود آمده، دشمنان شما را پایمالمیکردند.[2]و اینک ای امام غائباز نظر از خداوند میخواهیم که در فرج و ظهور تو تعجیل نماید، و آن روز موعود را هرچه زودتر برساند، زیرا فرج ما و فرج همه ستمدیدگان جهان به ظهور تو وابسته است.
از خداوند میخواهیم که به وظیفه سنگین خود در عهد غیبت و در عصر سرگردانی موفقگردیم، و آن روز مسعود و دولت میمون را درک نموده توفیق خدمت در حکومت عدل الهینصیبمان گردد که بامداد امید نزدیک است و فجر امید آمادة دمیدن.[3]
«اللّهمّ انّا نرغب الیک فیدولة کریمه، تعزبها الاسلام واهله و تذلّ بها النفاق و اهله».[4]


[1]. انتظار عامل مقاومت و حرکت.
.
[2]. احتجاج طبرسی، جلد 2، ص497.
[3]. ترجمه یوم الخلاص، بحثاستفاده از امام غائب.
[4]. فقرهای از دعای افتتاح.

 

 

 

چاپایمیل