‏اهمیت حدیث و کلام اهل البیت

   بعد از قرآن کریم، بهترین مائده معنوى آسمانى که انسانها را بر سر خوان پر نعمت هدایت خود گرد مى‏آورد، و خوراک روح و روان آنها را از سفره دانشهاى غیبى و ما ورائى فراهم مى‏سازد، همانا احادیث دلنشین پیشوایان معصوم (علیهم السّلام) است. دانش اسلامى آن است که بر محور «قرآن و حدیث» بچرخد، و شناخت اسلام، چیزى جز شناخت «قرآن و حدیث با درایت کامل آن دو» نمى‏تواند باشد.

    آنکه مدّعى تبعیّت از کتاب خداست، بناچار باید سیره و سنّت و سخن مصطفى صلّى اللَّه علیه و آله را نیز بپذیرد. زیرا حجّیت سنّت، مأخوذ از فتواى قرآن است، آنجا که مى‏گوید:

وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ

قرآن را به تو نازل کردیم، تا براى مردم آنچه را که به ایشان نازل شده است توضیح دهى، و امید که آنان بیندیشند.

در این آیه، مقام پیامبر، «مقام تبیین و توضیح و تشریح جزئیّات وحى الهى» است. در آیه دیگر قبول و پذیرفتن اوامر و نواهى رسول خدا را بر همه واجب و لازم دانسته است:

 ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا.

آنچه پیامبر به شما داد، آن را بگیرید و از آنچه شما را باز داشت، باز ایستید.

    بنابراین، وحیى که به پیامبر اکرم (صلى اللَّه علیه و آله) شده دو قسم است: یک قسم آن کتبى یعنى نوشته شده و مدوّن، از جانب خداست که نامش «قرآن» است؛ قسم دیگر وحى شفاهى است یعنى «مجموعه علوم و دانشى که خداوند به پیامبر داده» و او آن را در قالب الفاظ و عبارات خود ریخته تا کتاب خدا را تبیین و تفسیر نماید و جزئیّات آن را براى مردم توضیح دهد. آیه شریفه ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏  إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحى‏  «از سر هوس سخن نمى‏گوید، این سخن بجز وحیى که وحى مى‏شود نیست». گویاى این است که وحى، شامل قرآن و علوم پیامبر هر دو مى‏شود. بنا بر این، مجموعه گفتار و سخنان رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله که بر محور دین و در چهار چوبه مسائل شریعت باشد. همه داخل در وحى است. با توجّه به مطالب فوق، دیگر جایى براى اشکال‏تراشى بعضى، از قبیل اینکه «چرا فلان حکم و دستور جزئى در قرآن نیست؟» نمى‏ماند. زیرا بیان جزئیّات احکام و بسیارى دیگر از مسائل را، خود قرآن کریم به «تبیین و امر و نهى رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله» ارجاع داده است، و تا آنجا که شرایط و مقتضیات زمان پیامبر اقتضا مى‏نمود، آن حضرت چیزى را فروگذار نفرمودند، و بر اساس رهنمود قرآن که پیامبر (صلّى اللَّه علیه و آله) صادق و راستگوست و از سر هوس سخن نمى‏گوید، آن حضرت فرموده است:

إنّى تارک فیکم الثّقلین کتاب اللَّه و عترتى أهل بیتى ما إن تمسّکتم بهما لن تضلّوا أبدا فإنّهما لن یفترقا حتّى یردا علىّ الحوض.

به درستى که من دو چیز وزین و گرانبها را بر جاى مى‏گذارم: کتاب خدا و عترتم اهل بیتم، مادام که به این دو تمسّک جستید هرگز گمراه نخواهید شد، زیرا این دو هرگز از هم جدا نخواهند شد تا اینکه در کنار حوض کوثر بر من وارد شوند.

    با این حدیث و دهها حدیث مشابه آن، از پیامبر اکرم (صلّى اللَّه علیه و آله) که در مجامع حدیث شیعه و سنّى روایت شده «حجّیت احادیث اهل بیت علیهم السّلام» نیز- که منصوب از جانب خدا و معصوم از هر گناه و خطا و ملهم به الهامات غیبى و علم الهى هستند- ثابت مى‏شود. بنا بر این سخنان اهل بیت (علیهم السّلام ) نیز در تبیین قرآن و احکام آن، همچون سخنان و بیانات پیغمبر اکرم صلّى اللَّه علیه و آله است. و شیعه همان را مى‏گوید که قرآن کریم دستور داده و نبىّ و رسول و برگزیده او حضرت محمّد بن عبد اللَّه صلّى اللَّه علیه و آله تبیین و تشریح فرموده است.

 

چاپایمیل